Wetenschap
Op deze pagina zijn titels van (populair) wetenschappelijke boeken te zien met een korte beschrijving van de inhoud.
Alle titels hebben iets gemeen met nondualiteit, ondersteunen de inzichten daarvan. Aan de orde komen o.a. hersenonderzoek, bewustzijn, neurobiologie, management, vrije wil of vrije keuze. Het doel van deze 'boeken keuze' is te laten zien dat ook vanuit andere disciplines dan de advaita er serieus onderzoek gedaan wordt naar ons werkelijke 'Zelf'.
Jij bestaat niet: de werkelijkheid achter de illusie / Roeland de Looff. Tilburg: Dirah Academie, 2011
ISBN 978 90 74276 00 9
Is de werkelijkheid die je ziet de echte werkelijkheid? Ben jij wie je denkt te zijn? Of ben je iets totaal anders? Komt je werkelijkheid overeen met wat je zintuigen je doen geloven? Of is er sprake van een andere werkelijkheid die voor jou verborgen blijft?
Deze vragen worden behandeld in "Jij bestaatniet". Maar wie is dan degene die dit boek gaat lezen? Wie is degene die zijn leven leeft, die is geboren, zal sterven, werkt, de rekeningen betaalt?
En toch 'jij' bestaat niet. Lees en ontdek de werkelijkheid die achter de werkelijkheid van de zijntuigen schuigaat. Verwonder je, verbaas je en ontdek 'Jij bestaat niet'.
Roelan de looff is afgestudeerd in sociale wetenschappen aan de Rijks Universiteit Utrecht. Tijdens een intensieve spirituele zoektocht van 25 jaar kwam hij in aanraking met vrijwel alles dat in de spirituele wereld wordt aangeboden. Uiteindelijk is hij uitgekomen bij een eenvoudige sprituele benadering die erop wijst dat er alleen eenheid is: non dualiteit. Wat hem fascineert is de relatie tussen de laatste ontdekkingen van de wetenschap en spirituele, non dualistische inzichten.
Zonder vrije wil: een filosofisch essay over verantwoordelijkheid / Jan Verplaetse. - Amsterdam: Uitgeverij Nieuwezijds, 2011
ISBN 978 90 5712 328 3
Breinwetenschappers zijn het er stilaan over eens dat de vrije wil niet bestaat. Onze bewuste beslissingen zijn de uitkomst van onbewuste processen waarover we geen ultieme controle hebben. De idee dat een bewust 'ik' aan de knoppen zit, is een illusie. Wat zijn de filosofische gevolgen van een onvrije wil?
Rationeel beschouwd zijn we niet langer verantwoordelijke voor, of schuldig aan, wat we doen of denken. Verantwoordelijkheid vereist immers een vrije wil - die niet bestaat. Maar zonder schuld verliest het recht zijn klassieke grondslag en zonder blaam kun je niemand iets kwalijk nemen. We zitten met een filosofische waarheid die niet rijmt met onze alledaagse intuïties en emoties.
Toch is een leven met een onvrije wil niet zonder perspectief. Op het persoonlijke vlak kan verwijtloos leven bevrijdend werken en op het maatschappelijke vlak dringt schuldloos recht nu al onze samenleving binnen. Professionals beschouwen criminele als risicoburgers en bestuurders zoeken hun heil bij preventie die geen schuld vereist.
Een leven zonder verantwoordelijkheid hoeft geen bedeiging voor de toekomst te vormen. Leven zonder schuld kan zelfs een uitdaging zijn. Met actuele voorbeelden als de ontuchtzaken in de katholieke kerk en kritiek op de prestatiemaatschappij laat Jan Verplaetse zien wat die uitdaging inhoudt.
Jan Verplaetse is filosoof en neurowetenschapper. Hij doceert moraalfilosofie aan de faculteit Rechtsgeleerdheid van de Universiteit Gent.
Een (nieuwe) geschiedenis van de filosofie / Jan Bor. - Amsterdam: Bert Bakker, 2011
ISBN 9789035135888
In de geschiedenis van de filosofie worden de denkbeelden van de filosofen in de historische tijd beschouwd. Filosofen ondergaan immers de invloed van vroegere denkers, maar reageren evengoed op hun gedachten. Daarin zijn ze kinderen van hun tijd.
Volgens de oude opvatting ervan zou de geschiedenis van de filosofie in Griekenland zijn begonnen. Vervolgens zou de filosofie zich in een rechte lijn door de tijd heen richting Europa ontwikkelen. Wat India en China aan wijsgerige ideeen hadden voortgebracht zou slechts voorgeschiedenis zijn.
Nieuwe geschiedenis van de filosofie corrigeert dit eurocentrische vooroordeel. De filosofie ontstond op ten minste drie plaatsen in de wereld: India, China en Griekenland. Bovendien begaf het Griekse denken zich na de neergang van het westelijke Romeinse Rijk oostwaarts. Daarna vond het een volwaardige erfgenaam in het islamitische denken.
Jan Bor plaatst de geschiedenis van de westerse filosofie in het bredere verband van de Aziatische filosofie. De nadruk ligt evenwel op de eigen traditie. Deze mondt uit in een open dialoog met niet-westerse vormen van denken.
"Na een lange zoektocht weet ik dat bepaalde antwoorden er niet zijn. Het antwoord op de vraag 'Wie ben ik', dat is er niet. Het antwoord is dat je voor jezelf een mysterie bent. Een mysterie is letterlijk: 'Dat wat onkenbaar is.' En dat is een heel diep antwoord. Dat was voor mij een diep inzicht. Misschien wel het diepste inzicht dat ik ooit heb gekregen."
(citaat uit het interview met Jan Bor: "Wat is wijsheid? Dat is dat je het niet weet". De Volkskrant: Het Vervolg 12-2-2011)
Het mysterie van het bewustzijn / Susan Blackmore. - Amsterdam: de Arbeiderspers 2010
ISBN 978 90 6305 7386 3
Susan Blackmore geeft inHet mysterie van het bewustzijn antwoord op de volgende tien zen-vragen:
- Ben ik nu bij bewustzijn?
- Waar was ik me een ogenblik geleden van bewust?
- Wie stelt de vraag?
- Waar is dit?
- Hoe ontstaat een gedachte?
- Er is geen tijd. Wat is het geheugen?
- Wanneer ben je?
- Ben je hier nu?
- Wat doe ik?
- Wat gebeurt hierna?
In dit baanbrekende boek combineert de vooraanstaande psychologe Susan Blackmore de nieuwste wetenschappelijke theorieën over het bewustzijn met haar levenslange ervaring met zenmeditatie. Ze maakt daarvoor gebruik van zenmeditatie, een techniek die ze al heel lang beoefent, niet als boeddhist, maar als wetenschapper die wil begrijpen hoe de geest functioneert. Veel neurowetenschappers en filosofen geloven dat voor een volledig begrip van het bewustzijn zowel persoonlijk als onpersoonlijk, wetenschappelijk onderzoek vereist is. In Het mysterie van het bewustzijn brengt Blackmore beide soorten onderzoek voor het eerst samen.
In Het mysterie van het bewustzijn biedt Susan Blackmore ons een revolutionaire methode om te leren begrijpen wie we zijn.
D
De illusie van de bewuste wil / Daniel M. Wegner. - Amsterdam: Bert Bakker, 2010
ISBN 978 90 351 3369 3
Als iemand tegen je zegt dat je niet aan ijsberen moet denken, is de kans groot dat je je in je hoofd juist obsessief met die dieren gaat bezighouden. Zijn onze handelingen en gedachten eigenlijk wel bewust, of overkomen ze ons simpelweg?
Talloze filosofen, psychologen, neurowetenschappers en rechtsgeleerden hebben zich over de fascinerende vraag gebogen. Bestaat de vrije wil, of moeten we geloven in een onafwendbaar determinisme?
De gerenommeerde psycholoog Daniel M. Wegner presenteert een alternatieve interpretatie die ons denken over de aard van het bewustzijn en de vrijheid van handelen volledig op zijn kop zet.
De bewuste wil is een illusie, zegt Wegner, maar wel een illusie die ons inzicht geeft in onszelf en die ons verantwoordelijkheidsgevoel en onze moraliteit ontwikkelt. Zij helpt ons om ons handelen op waarde te kunnen schatten.
In De illusie van de bewuste wil behandelt Wegner de mogelijkheden van hypnose en bemiddeling in trance, en verkent hij de werking van de wil bij bezetenheid, identiteitsstoornissen en automatisch schrijven. Het resultaat is een boek dat ingaat op de grote invloed die de illusie van de bewust wil op onze leven heeft.
De vrije wil bestaat niet: over wie er echt de baas is in het brein / Victor Lamme. - Amsterdam: Bert Bakker, 2010
ISBN 978 90 351 3539 0
Wie zit er aan het stuur in onze hersenpan? Wat bepaalt dat we doen wat we doen? Welke stukken brein geven de doorslag als het gaat om de keuzes van alledag of om de grote beslissingen in ons leven? En welke rol spelen onze gedachten en ons bewustzijn bij dit alles?
De vrije wil bestaat niet voert je in een bizarre tocht langs slaapwandelende moordenaars, blinde zombies die toch zien, out of body-ervaringen, patiënten die hun eigen handen niet meer vertrouwen en andere neurologische fenomenen, om erachter te komen wie toch dat mannetje in ons hoofd is dat de beslissingen voor ons neemt. Onderweg proberen we te begrijpen waarom Winston Churchill besloot de Franse vloot te laten zinken, Rosemary Kenndy een hersenoperatie onderging en Maurice Ravel de Bolero schreef. Uiteindelijk belanden we bij het 'ik', die constante maalstroom van gedachten die denkt de hersenen in ons hoofd onder controle te hebben. En bij de vrije wil, waarvan heel weinig - en toch weer heel veel - overblijft in het onthutsende beeld dat wordt geschetst van wie er echt de baas is in ons brein.
Wij zijn ons brein: van baarmoeder tot alzheimer / Dick Swaab. - Amsterdam: Contact, 2010
ISBN 9789025435226
Het verhaal van je leven is het verhaal van je brein. Dat begint in de baarmoeder, waar de hersenen gevormd worden op een manier die bepalend is voor de rest van je leven. Dick Swaab volgt in Wij zijn ons brein de mens vanaf de conceptie tot en met de dood. Wat zijn de bedreigingen voor het kind in de baarmoeder? Hoe zit het met de hersenen van pubers, wat gebeurt er als je verliefd bent, hoe zijn homo- en heteroseksualiteit te verklaren en wat gebeurt er wanneer alzheimer toeslaat? De zin en onzin van therapieën, antidepressiva en alternatieve geneeswijzen, agressie, moreel gedrag en geloof, meditatie, hersenbeschadiging, psychische problemen en bijna-dood-ervaringen: alles wordt beschreven in Wij zijn ons brein.
Na lezing van dit boek zul je beter begrijpen waarom je bent wie je bent.
Ben ik dat? / Mark Mieras. - 2e herz.dr. - Nieuw Amsterdam Uitgevers, 2010
ISBN ?
Er verschijnen regelmatig nieuwe boeken over de hersenen als gevolg van de snelle vooruitgang van het hersenonderzoek, onder andere door het gebruik van de functionele MRI-scan. Daarmee is af te beelden welk hersenonderdeel bij een bepaalde geestelijke of lichamelijke activiteit gebruikt wordt. Deze wetenschapsjournalist schreef in 2007 een gelijknamig boek dat een zeer positieve ontvangst kreeg. Nu heeft hij zeven extra hoofdstukjes toegevoegd. Deze diepen onderwerpen als sport, stress, meditatie, intuitie en creativiteit uit. Het blijft een zeer goed leesbaar boek dat op veel vragen antwoord geeft en veel onverwachte wetenswaardigheden oplevert. De schrijver gaat ook in op het dualisme: onveranderbare aanleg en de mogelijk tot eigen ontwikkeling en vorming van het brein daarna. Het boek blijft boven zijn soortgenoten uitsteken.
Het slimme onbewuste: denken met je gevoel / Ap Dijksterhuis. - Amsterdam: Contact, 2007
ISBN 9789035129689
Waarom helpt nadenken vaak niet bij het nemen van beslissingen? Waarom vinden we een liedje dat al weken op nummer 1 staat in de hitlijsten leuker dan een liedje dat we voor het eerst horen? En hadden Mozart en Einstein een beter functionerend bewustzijn dan wij, of was het hun onbewuste dat hen tot genieën maakte?
We plaatsen het bewustzijn op een voetstuk, zien het als de kroon op de evolutie en denken dat het ons onderscheidt van andere dieren. We denken dat het ons verstandig en rationeel maakt, dat het de baas is in ons brein en dat het ons gedrag stuurt.
Ons onbewuste daarentegen zien we als ondergeschikt. Het is niet meer dan een hulpje van het bewustzijn. Freud zag het als als een vergaarbak van ellendige herinneringen en dierlijke driften die door het bewustzijn beteugeld moeten worden.
'Het slimme onbewuste' laat zien dat deze zienswijze onzinnig is en dat het onbewuste juist alles stuurt. Ons onbewuste bepaalt (met een verwerkingscapaciteit die ongeveer 200.000 keer zo groot is als die van het bewustzijn) ons gedrag, ons denken en onze gevoelens. Ap Dijksterhuis weet op verbluffend heldere wijze duidelijk te maken hoe het menselijke brein werkt.
DDe